Gừng là loại gia vị quen thuộc và không thể thiếu trong nhiều món ăn, đồ uống giàu đạm, “mát bụng” như: mực hấp gừng, thịt vịt chấm mắm gừng, rượu gừng, …. Trong y học cổ truyền phương Đông, gừng không chỉ được dùng làm gia vị. Mà còn có tác dụng phòng ngừa và điều trị cảm lạnh, các bệnh về hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu và thần kinh vận động. Để biết thêm về các công dụng của gừng trong Đông y hãy cùng chúng tôi tham khảo ngay bài viết sau.
I. Đặc tính của gừng
Gừng còn có tên gọi là khương, sinh khương, cam khương. Tên khoa học Zingiber ofcinale Rosc. Nó thuộc họ gừng (Zingiberaceae).
Khương (Rhizoma Zingiberis) là thân rễ của cây gừng tươi hoặc khô. Tùy theo dạng tươi hay dạng khô mà thuốc có tên gọi khác nhau:
– Sinh Khương là loại củ tươi (thân rễ).
– Can Khương là cây thân rễ phơi khô.
Gừng là loại cây nhỏ, sống lâu năm, cao từ 0,60 đến 1 m, thân rễ phát triển thành củ dần dần có dạng sợi. Lá mọc so le, không cuống, tách ra, hình mác, dài 15 – 20 cm, rộng khoảng 2 cm. Nó có bề mặt lá nhẵn, gân giữa màu trắng sáng, khi vò có mùi thơm. Gừng được trồng ở nước ta vì rễ của nó được dùng làm thực phẩm và làm thuốc.
Nếu muốn gừng tươi (sinh khương), thường đào củ vào mùa hè và mùa thu. Cắt bỏ lá và rễ rồi rửa sạch. Nếu muốn giữ gừng tươi lâu, bạn nên cho gừng vào chậu và phủ đất lên trên. Khi dùng thì đào lên và rửa sạch rồi sử dụng. Vào mùa đông, người ta đào những thân rễ già lên, cắt bỏ lá và rễ non, rửa sạch và phơi khô để thu được Can Khương.
Ngoài hai loại gừng dùng trong đông y nêu trên, trên thị trường quốc tế còn có hai loại gừng là gừng xám và gừng trắng.
+ Gừng xám là loại củ còn nguyên vỏ hoặc gọt vỏ thành từng mảng phẳng rồi phơi khô.
+ Gừng trắng là loại gừng đã được loại bỏ lớp vỏ bên ngoài chứa một lượng lớn nhựa dầu, sau đó sấy khô.
Người ta thường ngâm gừng già trong nước một ngày, sau đó vớt ra và gọt vỏ. Đôi khi nó cũng được tẩy trắng bằng canxi hypoclorit, ngâm trong nước vôi hoặc hấp bằng lưu huỳnh.
Gừng chứa 2-3% tinh dầu. Ngoài ra còn có nhựa dầu (5%), chất béo (3,7%), tinh bột và các loại gia vị như zingerone, zingerola và shogaola.
II. Công dụng của gừng trong Đông y học
+ Gừng sống hay còn gọi là Sinh Khương có tác dụng đẩy gió, lạnh, ngăn ngừa buồn nôn, ói.
+ Gừng khô còn gọi là can khương, vị cay hơn sinh khương, có tác dụng làm tỳ vị.
+ Gừng đốt cháy tồn tính còn được gọi là gừng đen (hắc khương). Hắc khương có vị đắng, thường pha vào có tác dụng ôn thận, giảm hỏa.
+ Vỏ gừng gọi là khương bì, có tác dụng lợi tiểu.
Nhờ vậy mà trong kỹ thuật bào chế, gừng cũng có thể giúp cho thầy thuốc đạt được một số mục đích quan trọng. Sinh địa nấu với gừng sẽ hạn chế bớt tính mát. Bán hạ chế với gừng để giải độc. Một số loại thuốc khác như: sâm, đinh lăng… Nó cũng thường được ngâm với gừng, sao qua để tăng tính ấm và dẫn vô phế vị.
Tuy nhiên không nên dùng trong các trường hợp Âm hư, nội nhiệt gây ho. Nếu dùng gừng thì không nên gọt vỏ vì vỏ gừng cũng có nhiều công dụng chữa bệnh. Vì vậy, để ăn gừng, bạn chỉ cần rửa sạch rồi sử dụng.
+ Không nên ăn gừng lâu ngày đối với người bị âm hư, hỏa hỏa, thanh nhiệt, mụn nhọt, viêm phổi, phù phổi, hạch phổi, viêm dạ dày, …
+ Nếu bị cảm lạnh, uống nước gừng cũng rất hiệu quả. Ngược lại: bạn tuyệt đối không được sử dụng gừng nếu bị cảm lạnh, say nắng.
+ Không ăn gừng tươi đã bị dập: Củ gừng tươi khi giã nát sẽ sinh ra chất độc cực mạnh có thể gây hoại tử tế bào gan. Và cuối cùng phát triển thành ung thư gan, ung thư thực quản. Gừng tuy có nhiều tác dụng nhưng cũng không nên lạm dụng.
III. Một số bài thuốc từ củ gừng theo Đông y
– Chữa loét miệng: Uống nước gừng tươi thay trà và súc miệng thường xuyên, khoảng 2-3 lần/ngày. Nó sẽ mang lại hiệu quả bất ngờ và khoảng 60 đến 90% vết loét sẽ biến mất.
– Viêm nha chu: Thường xuyên dùng trà nóng tươi để súc miệng hoặc uống có tác dụng điều trị viêm nha chu. Bạn nên uống hoặc súc miệng ngày 2 lần vào buổi sáng và buổi tối. Nếu cổ họng bị rát, ngứa hoặc đau, bạn có thể thêm chút muối cho tan và uống nóng khoảng 2-3 lần trong ngày.
– Công dụng của gừng trong phòng và trị sâu răng:
Súc miệng thật nhiều bằng nước gừng nóng vào mỗi buổi sáng và buổi tối. Hoặc uống nước gừng nóng nhiều lần trong ngày để bảo vệ răng, ngăn ngừa sâu răng và điều trị hiệu quả.
– Chữa đau một bên đầu: Nếu bạn cảm thấy đau một bên hoặc bị đau nửa đầu. Hãy xoa hai tay bằng nước nóng có chứa gừng rồi xoa đều vùng đau trên đầu khoảng 15 phút. Cơn đau nhanh chóng giảm xuống, thậm chí có thể biến mất hoàn toàn.
– Uống nước gừng nóng không chỉ có tác dụng thúc đẩy tuần hoàn máu mà còn giúp phân giải chất cồn trong máu. Nhanh chóng loại bỏ tình trạng nôn ói, đau đầu khi thức dậy sau khi uống rượu. Bạn có thể thêm một ít mật ong vào nước gừng nóng và uống nhiều lần để tăng hiệu quả giải rượu.
– Chữa đau đầu, lạnh bụng, nôn mửa, đàm: can khương 10g, trích cam thảo 4g, nước 300ml, sắc còn 100ml, chia làm nhiều lần uống trong ngày. Khi bạn cảm thấy sức khoẻ tốt hơn, nên uống ít lại.
– Tiêu chảy ra nước: Can Khương khô, tán nhỏ rồi dùng nước cơm chiên thuốc. Mỗi lần uống từ 2 đến 4g.
– Lỵ ra máu: can khương thiêu tồn tính. Uống 2 đến 4 g, nhiều lần trong ngày, hòa với nước vo gạo hoặc cháo.
– Cảm cúm, nhức đầu, ho, nhức mình mẩy: Nghiền gừng sống, quấn vào tóc bết, ngâm rượu nóng xào khắp người rồi xoa lên chỗ đau.
– Chữa nôn mửa: Uống gừng sống từng chút một cho đến khi hết nôn.
– Giúp điều trị bệnh gút: Gừng có tác dụng chống bệnh gút vì chứa hai chất chống viêm là gingerols và shogaols. Nó có tác dụng ức chế tinh thể axit uric trong máu, giúp người mắc bệnh gút giảm cơn bùng phát.
– Công dụng của gừng trong chống chóng mặt, say xe:
Nếu cảm thấy chóng mặt, bạn có thể ngậm một viên kẹo gừng. Hoặc cho một lát gừng tươi vào miệng để giảm chóng mặt hiệu quả…
– Trị da mặt nhợt nhạt: Nếu thường xuyên rửa mặt bằng nước gừng nóng vào buổi sáng và buổi tối, da mặt sẽ hồng hào. Làn da nhợt nhạt do dinh dưỡng kém, thiếu ngủ hay lao động nặng nhọc sẽ nhanh chóng biến mất. Bạn cần duy trì thói quen rửa mặt này trong 60 ngày liên tục. Do đó, rửa mặt bằng nước gừng nóng cũng có tác dụng làm mờ vết thâm và khô da.
– Trị gàu: Bạn cũng có thể dùng nước gừng nóng thay dầu gội để trị gàu. Đầu tiên, bạn cắt gừng tươi thành từng miếng nhỏ hoặc xay nhuyễn. Sau đó, thoa đều lên da đầu trong khoảng 10 đến 15 phút rồi cuối cùng gội thật sạch bằng nước gừng nóng.
– Đau lưng vai: Nên dùng nước gừng nóng pha chút muối và giấm. Dùng khăn bông thoa hỗn hợp gừng tươi, mật ong và giấm lên chỗ đau nhiều lần. Phương pháp này rất hiệu quả trong việc thư giãn cơ bắp, kích thích tuần hoàn máu và giảm đau.
– Trị giun kim: Rửa sạch hậu môn bằng nước gừng tươi nóng trước khi đi ngủ. Uống khoảng 1 đến 2 cốc nước gừng nóng liên tục trong khoảng 10 ngày để diệt giun kim hiệu quả.
– Trị hôi chân: Cho một ít muối và giấm vào nước nóng có pha gừng. Sau đó ngâm chân khoảng 15 phút, lau khô, để nguội, mùi hôi sẽ tự động biến mất.
– Cao huyết áp: Nếu huyết áp tăng đột ngột, bạn có thể ngâm chân trong nước nóng với gừng tươi khoảng 15 đến 20 phút. Ngoài ra, khi nước gừng nóng tiếp xúc với bên ngoài bàn chân qua các huyệt đạo ở lòng bàn chân sẽ khiến các mạch máu giãn ra. Từ đó huyết áp sẽ giảm dần.
IV. Những lưu ý khi sử dụng gừng
+ Đông y cho rằng những người bị nội nóng, ngoại nóng, đau bụng do nóng, nôn ra máu do nóng thì không thể dùng gừng.
+ Nếu bị cao huyết áp, chân lạnh, dương khí thấp thì có thể dùng gừng để chữa bệnh.
+ Gừng không nên dùng trong trường hợp tăng huyết áp chân không lạnh và tiêu hóa bình thường.
+ Gừng không tương thích với thuốc chống đông máu và thuốc chẹn kênh canxi dùng để điều trị huyết áp cao. Nếu bạn đang dùng những loại thuốc này, bạn nên tránh sử dụng gừng.
Trên đây là những thông tin về công dụng của gừng trong Đông y. Hy vọng những thông tin này sẽ hữu ích đến bạn đọc.
Phòng chẩn trị Y học cổ truyền Vạn Minh Đường với phương châm chữa trị “Sáng về y đức – Vững trọn niềm tin”. Đã nhận được sự tin tưởng từ hàng trăm người trên khắp các tỉnh thành. Nếu bạn gặp phải tình trạng bệnh như trên có thể liên hệ với chúng tôi để đặt lịch hẹn khám và chữa trị qua:
Đọc thêm:
PHÒNG CHẨN TRỊ Y HỌC CỔ TRUYỀN VẠN MINH ĐƯỜNG
HOTLINE/Zalo: 0935 321 144
Email: tinminh350@gmail.com
Website: Dongydanang.com
Facebook: Minh Tin
Địa chỉ: 43 Cao Sơn Pháo, P. Hòa An, Q. Cẩm Lệ, Tp. Đà Nẵng.