Nhiều người luôn quan tâm đến những bài thuốc trị ho từ Đông y. Những bài thuốc này giúp điều trị một số bệnh về đường hô hấp như ho có đờm, ho khan, ho dai dẳng, … Với những nguyên liệu dễ tìm và cách làm đơn giản, bất cứ ai cũng có thể thực hiện được những bài thuốc này. Chất nhờn ở nhàTuy nhiên, các biện pháp điều trị tại nhà chỉ có hiệu quả khi bệnh mới bắt đầu. Nếu ho dai dẳng, đau họng hoặc sốt, bạn nên đến gặp bác sĩ để được điều trị và dùng thuốc thích hợp.
Tìm hiểu thêm về:
I. Điều trị ho có đờm theo quan điểm Đông y
Ho là phản ứng có lợi của cơ thể nhằm tống dị vật ra khỏi đường hô hấp. Ho có thể là triệu chứng của bệnh ở các cơ quan khác không thuộc đường hô hấp. Hoặc bệnh của các cơ quan khác ảnh hưởng đến hoạt động của hệ hô hấp và gây ho.
Ho ra đờm trong Đông y gọi là khái thấu. Nó có hai nguyên nhân chính: ngoại cảm và nội cảm. Để hiểu đầy đủ về cách điều trị, trước tiên chúng ta phải xác định nguyên nhân: nội thương xảy ra do các tạng phủ (cơ quan nội tạng) không hoạt động bình thường hoặc không điều độ gây ra. Còn ngoại cảm là do tác động ngoài gây ra.
Theo Đông y, ho thường là do cơ thể bị nhiễm phong hàn, lạnh hoặc gió nóng, sinh ra đờm và đảm nhiệt. Nó tích tụ độc tố trong cơ thể, gây mất cân bằng âm dương. Để điều trị bệnh cần tăng cường chủ khí, bổ phổi và bồi bổ cơ thể. Đồng thời, cần tăng cường sức đề kháng của hệ miễn dịch để bệnh được loại bỏ hoàn toàn.
II. Nguyên nhân gây ho có đờm
Ho là một phản xạ của cơ thể, một phản xạ có lợi để tống các chất tiết và dị vật ra khỏi cổ họng và phế nang. Thông thường, cấu trúc của đường hô hấp luôn có một lớp chất nhầy trên bề mặt niêm mạc. Để bảo vệ và ngăn chặn dị vật xâm nhập. Tuy nhiên, khi cơ thể bị nhiễm virus, cảm lạnh hoặc có những bất thường khác. Lớp chất nhầy này tiết ra nhiều hơn, dày hơn và dần hình thành chất nhầy. Ngoài ra, chất nhầy còn bao gồm các thành phần khác như mủ, vi khuẩn, bạch cầu, chất bẩn, …. Vì vậy, ho ra đờm là tình trạng các chất tiết làm tắc nghẽn đường thở khiến cơ thể có phản xạ ho để tống chúng ra ngoài.
Có nhiều nguyên nhân gây ho đờm ở trẻ em và người lớn:
+ Nhiễm trùng đường hô hấp trên: cảm cúm, cảm lạnh, viêm họng, viêm amiđan, viêm xoang, …
+ Viêm phế quản
+ Viêm phổi
+ Hen phế quản
+ Giãn phế quản
+ Lao phổi
+ Trào ngược dạ dày thực quản
+ Dị ứng: phấn hoa, lông động vật, …
+ Ô nhiễm môi trường, khói bụi, thuốc lá, ….
+ Các bệnh về phổi khác: bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh phổi ác tính, …
III. Lợi ích bài thuốc trị ho có đờm hiệu quả từ Đông y
Sau một thời gian nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã rút ra một số kết luận: Lợi ích của việc sử dụng Đông y như sau:
+ Mặc dù sử dụng thuốc Đông y có thời gian hồi phục chậm hơn Tây y. Nhưng tỷ lệ tái phát khi khỏi bệnh thấp hơn các phương pháp khác.
+ Bài thuốc Đông y được bào chế từ các nguyên liệu chữa bệnh tự nhiên và sử dụng với liều lượng thích hợp. Việc sử dụng các loại cây, hoa tự nhiên để chữa bệnh trong thời gian dài không gây tác dụng phụ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người bệnh.
+ Dùng bài thuốc Đông y trị ho có đờm không gây hại gan thận.
+ Các loại thuốc làm từ hoa và lá hỗ trợ hệ miễn dịch của con người tốt hơn so với các loại thuốc tây khác.
+ Nhiều loại lá và hoa được Đông y sử dụng nên rất dễ trồng và dễ tìm.
IV. Bài thuốc trị ho có đờm hiệu quả từ Đông y
1. Bài thuốc trị ho có đờm do phong hàn
Bệnh nhân thường bị ho, sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, lỏng nhầy, sợ lạnh, không đổ mồ hôi, đau xương, nhức đầu, đau nhức cơ thể. Rêu có màu trắng và các đường gân sưng lên. Nguyên nhân là gió lạnh, tác động vào kinh phổi, gây tắc nghẽn khí quản, khiến phổi không lưu thông được. Gây ra phản xạ ho, sổ mũi và nghẹt mũi, do lạnh bên ngoài tắc nghẽn và sợ lạnh, đau. Đầu tôi đau và cái xương cũng đau nhưng không đổ mồ hôi.
+ Phép chữa: Tán hàn, hóa đờm, sơ phong, thống phế khí.
+ Bài thuốc: Bài thuốc Hạnh tô tán gia giảm. Trong bài này chúng ta dùng tía tô và gừng để sơ phong tán hàn; Hạnh nhân, tiền hồ và cát cánh. Có tác dụng loại bỏ chất nhầy, làm sạch phổi và trị ho; gia ma hoàng xua đi cái lạnh. Bán hạ, trần bì để trở đờm, táo thấp.
+ Nếu ho thường xuyên, đờm đặc màu vàng, giọng khàn, đau họng, khát nước nhiều, mạch phù sác ngoài lạnh nóng trong thì áp dụng bài thuốc trên. Đồng thời thanh nhiệt ở lý, tán hàn ở biểu như cát cánh, các vị thuyền thoái, tang diệp, bạc hà.
-
Thể phong nhiệt khái thấu
+ Triệu chứng bệnh: ho, đờm đặc màu vàng, đau họng, khát nước, sổ mũi, nóng toàn thân, sợ gió, đổ mồ hôi, nhức đầu, đau nhức cơ thể. Chất lưỡi vàng hoặc trắng, mạch phù sác. Các triệu chứng trên là do phong nhiệt ảnh hưởng đến phổi khiến phổi không thể tự làm sạch và điều hòa.
+ Phép chữa: sơ phong, thanh nhiệt, tuyên thông phế khí.
+ Dùng bài thuốc: tang cúc ẩm gia giảm. Bài thuốc này sử dụng các vị cay mát như tang diệp, hoa cúc, bạc hà và liên kiều để giải biểu thanh phong nhiệt. Hạnh nhân, cát cánh và lô hội có tác dụng thanh nhiệt, hóa đờm; gia ngưu bàng tiền hồ để tuyên thông phế khí.
-
Thể thu táo (khô táo)
Vào mùa thu, xuất hiện triệu chứng khô táo (bệnh cảm phải khí táo mùa thu), gồm cảm lạnh và phong nhiệt. Với các triệu chứng như ho khan, ít đờm, khô miệng, đau họng, gai sốt, sợ gió. Đờm vàng tía hoặc có dây ít máu, rêu lưỡi vàng, đầu lưỡi đỏ, ít ra mồ hôi, mạch phù. Táo khô gây ho, ít nhầy, khô miệng và đau họng do sức nóng của gió. Nếu bạn sợ lạnh, không đổ mồ hôi hay cảm thấy đau thì bạn bị cảm.
Đối với thể này, Đông y đưa ra các phương pháp điều trị sau: Dưỡng phổi, nhuận táo, thuốc ôn táo (khô và ẩm là sơ phong nhiệt. Nếu khô mát (lương táo) thì sơ phong tán hàn.
+ Thuốc dùng bài: Tang hạnh thang gia giảm. Bài thuốc sử dụng các hương vị cay mát như tang diệp, đậu đen để sơ phong, sa sâm và quả lê nhằm dưỡng ẩm nhuận phế. Hạnh nhân và bối mẫu có tác dụng tiêu đờm, chữa ho. Ho do ôn táo gia mạch môn, qua lâu, lỗ căn. Nếu do lương táo thì nên bỏ tang diệp, Kinh giới, tự uyển, quả lê gia phòng và khoản đông hòa.
+ Nếu bệnh lâu ngày không khỏi hoặc tái phát thì dùng bài chỉ thấu tán giảm.
2. Bài thuốc trọi ho có đờm do nội thương
Còn gọi là ho do mất phối hợp hoạt động của các cơ quan nội tạng.
Cần lưu ý rằng nếu bệnh do nội thương hoặc bệnh lâu ngày trở thành mãn tính thì phải xem xét nguồn gốc của bệnh. Và cơ quan gây bệnh và điều chỉnh cơ quan đó. Ví dụ: dưỡng phế, bổ thận, thanh hỏa, bổ khí…
Phế bị tổn thương hoặc các nội tạng khác (tạng phủ) bị tổn thương ảnh hưởng đến phế, gây nội thương. Hoặc do nội tạng bị tổn thương, vinh vệ không tốt cũng rất dễ bị ngoại tà xâm nhập. Trên lâm sàng có 3 loại gồm:
-
Khái thấu thấp đờm
+ Bệnh nhân ho nhiều, đờm đặc màu trắng, tức ngực, chán ăn, mệt mỏi, lưỡi trắng nhạt. Nguyên nhân là do thấp đờm chặn phổi và khí quản, gây ho và tức ngực. Chán ăn, buồn bực là hiện tượng tỳ bị thấp đờm gây ra.
+ Công dụng: kiện tỳ vị, táo thấp hóa đờm. Khi bệnh nặng thì việc chủ yếu là hóa đờm táo thấp, khi bệnh thuyên giảm thì việc chủ yếu là dưỡng tỳ vị.
+ Dùng bài thuốc: bình vị tán gia vị. Trong bài dùng trần bì, gia ngưu bàng, hạnh nhân và y dĩ được dùng để hóa đờm thông phế. Khi bệnh khỏi, dùng bài thuốc lục quân từ tháng tức hóa đờm kiện tỳ thang.
-
Can hỏa phạm phế
+ Bệnh nhân ho nhiều, khiến hơi thở dồn vào lồng ngực, gây khó chịu. Nguyên nhân là do can khí ngưng tụ, khí hóa thành hỏa, can hỏa chạm vào phổi nên gây ho, khí nghịch lên. Khi ho có cảm giác đau, mạch huyền sác, miệng khô, họng rát do phế hỏa và can hỏa gây ra.
+ Bài trị: nhuận phế hóa đờm, thanh can, tả hỏa.
+ Thuốc dùng: thanh phế hóa đờm thang gia giảm. Trong bài này dùng chi tử, hoàng cầm để thanh can hỏa. Hoàng cầm đi với tang bì để thanh phế, bối mẫu, qua lâu, nhuận phế, mạch môn dưỡng âm và tiêu đờm, giảm ho.
-
Phế hư ho có đờm
+ Đây là bệnh ho mãn tính kéo dài tương đối lâu, mãn tính, có ít đờm hoặc đờm có máu. Suy nhược cơ thể, mệt mỏi, chán ăn, khô miệng và họng ráo, sốt nhẹ, hai bên môi và lưỡi đỏ. Lòng bàn chân và bàn tay nóng, ít ngủ, ra mồ hôi trộm, mạch tế sác.
+ Do phế âm kém, khí phổi yếu và ngược lên dẫn đến ho khan, ít đờm, âm hư, mất nước. Đẫn đến sinh táo nhiệt miệng, cổ họng ráo, các triệu chứng như sốt về chiều, ít ngủ. Đổ mồ hôi trộm, mạch tế sác, lưỡi đỏ là do âm hư hỏa vượng.
+ Đông y có các phương pháp điều trị: hóa đờm trị ho, dưỡng âm thanh phế.
+ Sử dụng bài thuốc: sa sâm mạch đông thang gia giảm. Trong bài dùng mạch môn, sa sâm, ngọc trúc, bột thiên hoa phấn có tác dụng dưỡng âm, nhuận phế, sinh tân dịch, chữa ho. Biển đậu và cam thảo có tác dụng bổ tỳ, bổ trung, gia hạnh nhân và bối mẫu để tăng hiệu quả chữa ho, đờm. Nếu có máu trong đờm, thêm tang bì, ngó sen và tam thất để chỉ huyết (để cầm máu). Nếu sốt vào buổi chiều, nóng trong nhiều hoàng liên, gia sài hồ, địa cốt bì.
Hơn nữa, nội thương kéo dài sẽ làm thận suy yếu, bệnh tình khá nặng. Vì vậy, thận cần được cung cấp các chất dinh dưỡng để bổ sung năng lượng như đồng hoa, thục địa và ngũ vị.
V. Những lưu ý khi dùng bài thuốc trị ho có đờm từ Đông y
Khi sử dụng các bài thuốc trên, người bệnh nên tham khảo ý kiến thầy thuốc sẽ kê đơn thuốc giảm liều phù hợp với bệnh của mình. Đồng thời được hướng dẫn sử dụng, thông tin cụ thể về cách sử dụng thuốc.
+ Người có đờm (khái thấu) cần uống nhiều nước để làm loãng đờm và dễ đào thải hơn. Cũng nên ăn những thức ăn mềm, mịn, dễ nuốt và không làm đặc đờm lại.
+ Thời tiết thu đông thuận lợi cho trời trở gió, rét lạnh nên các bạn chú ý giữ ấm cơ thể. Và ăn uống hợp lý để tăng sức đề kháng cho cơ thể.
+ Thuốc trị ho có đờm từ Đông y cần sử dụng lâu dài và kiên nhẫn. Vì mỗi bệnh và tình trạng bệnh khác nhau nên mỗi bệnh nhân đều có phác đồ điều trị và lịch dùng thuốc riêng.
+ Những người nhạy cảm bị ho như trẻ em, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú. Nên tham khảo ý kiến chuyên gia hoặc đến trực tiếp các phòng khám y học cổ truyền được công nhận.
+ Để thuốc phát huy tác dụng nhanh chóng và hoàn toàn, chỉ dùng thuốc thôi chưa đủ. Người bệnh nên kết hợp tuân thủ chế độ ăn uống hợp lý với việc tập luyện một số bài tập bổ sung phù hợp.
+ Khi trời lạnh, chuyển mùa, cần đặc biệt chú ý bảo vệ các bộ phận nhạy cảm. Như cổ, tai, tay chân bằng quần áo ấm, khăn quàng cổ, mũ, găng tay, ….
+ Chỉ uống thuốc sắc trong ngày, không uống thuốc để qua đêm.
+ Xây dựng chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi và làm việc điều độ, hợp lý.
Phòng chẩn trị Y học cổ truyền Vạn Minh Đường với phương châm chữa trị “Sáng về y đức – Vững trọn niềm tin”. Đã nhận được sự tin tưởng từ hàng trăm người trên khắp các tỉnh thành. Nếu bạn gặp phải tình trạng bệnh như trên có thể liên hệ với chúng tôi để đặt lịch hẹn khám và chữa trị qua:
PHÒNG CHẨN TRỊ Y HỌC CỔ TRUYỀN VẠN MINH ĐƯỜNG
HOTLINE/Zalo: 0935 321 144
Email: tinminh350@gmail.com
Website: Dongydanang.com
Facebook: Minh Tin
Địa chỉ: 43 Cao Sơn Pháo, P. Hòa An, Q. Cẩm Lệ, Tp. Đà Nẵng.