Viêm đường tiết niệu (nhiễm trùng đường tiết niệu – UTI) là tình trạng vi khuẩn xâm nhập và gây viêm nhiễm ở các cơ quan thuộc hệ tiết niệu, bao gồm thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo. Đây là bệnh lý phổ biến ở mọi lứa tuổi, đặc biệt có tỷ lệ mắc cao hơn đáng kể ở phụ nữ do đặc điểm cấu tạo sinh học.
1. Nguyên nhân gây bệnh
-
Vi khuẩn Escherichia coli (E. coli): Chiếm tới 80–90% các trường hợp nhiễm trùng. Loại vi khuẩn này thường sống ở đường ruột, dễ lây nhiễm sang niệu đạo khi vệ sinh không đúng cách.
-
Cấu tạo sinh học: Niệu đạo ở phụ nữ ngắn và gần hậu môn hơn so với nam giới, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn di chuyển ngược dòng vào bàng quang.
-
Các yếu tố rủi ro khác:
-
Thói quen nhịn tiểu kéo dài, uống ít nước.
-
Vệ sinh cá nhân sai cách (lau từ sau ra trước sau khi đi vệ sinh).
-
Quan hệ tình dục không an toàn hoặc không vệ sinh trước/sau khi quan hệ.
-
Phụ nữ mang thai, tiền mãn kinh (sự sụt giảm estrogen làm thay đổi pH âm đạo).
-
Người mắc bệnh tiểu đường, sỏi thận, phì đại tuyến tiền liệt hoặc đang đặt ống thông tiểu.
-
2. Triệu chứng nhận biết
Tùy thuộc vào vị trí tổn thương (đường tiết niệu dưới như bàng quang/niệu đạo hoặc đường tiết niệu trên như thận), người bệnh sẽ có các biểu hiện:
-
Triệu chứng đường tiết niệu dưới (phổ biến nhất):
-
Nóng rát, đau buốt dữ dội mỗi khi đi tiểu.
-
Thường xuyên có cảm giác buồn tiểu, tiểu dắt (đi nhiều lần nhưng lượng nước tiểu rất ít).
-
Nước tiểu đục, có mùi hôi nồng hoặc ngả màu hồng/nâu do có lẫn máu.
-
Đau tức vùng bụng dưới (vùng hạ vị) hoặc vùng chậu.
-
-
Triệu chứng đường tiết niệu trên (viêm đài bể thận – nguy hiểm):
-
Sốt cao, rét run, buồn nôn hoặc nôn.
-
Đau thắt lưng, đau mạn sườn (một hoặc hai bên).
-
3. Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời
-
Viêm thận cấp/mạn tính: Vi khuẩn ngược dòng từ bàng quang lên thận gây suy giảm chức năng thận permanently.
-
Nhiễm trùng máu (Nhiễm khuẩn huyết): Vi khuẩn đi vào máu, nguy cơ gây sốc nhiễm khuẩn và tử vong.
-
Ảnh hưởng thai kỳ: Tăng nguy cơ sinh nhẹ cân, sinh non hoặc dọa sảy thai ở phụ nữ mang thai.
-
Hẹp niệu đạo: Thường gặp ở nam giới sau nhiều đợt viêm nhiễm tái phát.
