Đông y nhìn nhận chứng thâm quầng mắt
Thâm mắt (quầng thâm quanh mắt) không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn là dấu hiệu phản ánh tình trạng khí huyết, tạng phủ bên trong cơ thể. Trong Đông y, mắt thuộc về ngũ quan, có liên hệ mật thiết với can, thận, tỳ. Khi các tạng này mất điều hòa, vùng da quanh mắt dễ bị sạm, thâm, tối màu.
1. Nguyên nhân theo Đông y
-
Thận hư – Can huyết bất túc
-
Thận khai khiếu ra mắt, can tàng huyết. Nếu thận khí hư, can huyết yếu, mắt không được nuôi dưỡng đầy đủ → xuất hiện thâm quầng.
-
Biểu hiện kèm: mệt mỏi, lưng gối đau mỏi, ù tai, da xanh xao, mắt dễ mờ về chiều.
-
-
Khí huyết ứ trệ
-
Do thiếu ngủ, stress, huyết lưu thông kém làm ứ trệ quanh mắt → da mắt sạm đen.
-
Biểu hiện kèm: da khô, sắc mặt tối, dễ cáu gắt.
-
-
Tỳ hư – thấp tụ
-
Tỳ vận hóa kém, thủy dịch ứ lại quanh mắt gây bọng mắt và thâm.
-
Biểu hiện kèm: ăn kém, bụng đầy, người nặng nề, dễ buồn ngủ.
-
2. Triệu chứng thường gặp
-
Quầng thâm quanh mắt, thường rõ ở mí dưới.
-
Có thể kèm theo: bọng mắt, mỏi mắt, thị lực giảm nhẹ, da xám.
-
Tăng khi thức khuya, làm việc nhiều trên máy tính, căng thẳng.
3. Pháp trị trong Đông y
Nguyên tắc: Bổ thận ích khí, dưỡng can huyết, kiện tỳ hóa thấp, hoạt huyết tiêu ứ.
-
Thận hư – Can huyết hư: Dùng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn gia Kỷ tử, Cúc hoa.
-
Khí huyết ứ trệ: Dùng Huyết Phủ Trục Ứ Thang gia giảm.
-
Tỳ hư thấp trệ: Dùng Bổ Trung Ích Khí Thang, thêm ý dĩ nhân, hoài sơn.
4. Bài thuốc dân gian hỗ trợ
-
Trà Kỷ tử – Cúc hoa
-
Kỷ tử 10g, Cúc hoa 6g, hãm nước sôi uống thay trà.
-
Công dụng: bổ can thận, sáng mắt, giảm thâm quầng.
-
-
Mè đen – Hạch đào
-
Mè đen 30g, hạch đào 6g, nghiền bột, nấu với sữa tươi uống buổi sáng.
-
Công dụng: dưỡng huyết, nhuận da, sáng mắt.
-
-
Đắp dưa leo/ trà túi lọc
-
Đặt lát dưa leo tươi hoặc túi trà xanh đã để mát lên mắt 10–15 phút.
-
Giúp thư giãn, tăng tuần hoàn máu quanh mắt.
-
5. Bấm huyệt – xoa bóp trị thâm mắt
-
Huyệt Toản trúc (đầu trong lông mày) – day ấn 1 phút.
-
Huyệt Thái dương (hõm thái dương) – xoa tròn 1–2 phút.
-
Huyệt Tình minh (góc mắt trong) – bấm nhẹ 1 phút.
👉 Mỗi ngày làm 2–3 lần, kết hợp xoa nóng bàn tay rồi áp vào mắt để dưỡng khí huyết.
6. Điều dưỡng và phòng ngừa
-
Ngủ sớm, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya.
-
Ăn nhiều rau xanh, cà rốt, bí đỏ, kỷ tử, mè đen, quả óc chó.
-
Uống đủ nước, hạn chế cà phê, rượu, bia.
-
Luyện tập nhẹ nhàng: yoga, khí công, đi bộ giúp khí huyết lưu thông.
👉 Kết luận: Thâm mắt theo Đông y chủ yếu do thận hư, can huyết bất túc, tỳ hư hoặc khí huyết ứ trệ. Việc điều trị cần phối hợp thuốc – dinh dưỡng – bấm huyệt – nghỉ ngơi hợp lý để cải thiện cả gốc và ngọn.