BỆNH TẮC NGHẼN MẠCH MÁU NÃO THEO QUAN ĐIỂM ĐÔNG Y
1. Khái niệm theo Đông y
Trong Đông y, bệnh tắc nghẽn mạch máu não thuộc phạm trù “Trúng phong”, đặc biệt là trúng phong kinh lạc hoặc trúng phong tạng phủ. Bệnh xảy ra do khí huyết vận hành không thông, làm não bộ không được nuôi dưỡng đầy đủ, dẫn đến các triệu chứng như liệt nửa người, méo miệng, nói khó, tê bì tay chân, trí nhớ suy giảm.
Não trong Đông y được gọi là “não vi tủy chi hải” (não là biển của tủy), có liên quan mật thiết đến thận, can, tỳ và tâm.
2. Nguyên nhân gây bệnh theo Đông y
Đông y cho rằng tắc nghẽn mạch máu não hình thành do nhiều yếu tố kết hợp:
-
Khí hư: Khí yếu không thúc đẩy được huyết hành, gây ứ trệ.
-
Huyết ứ: Huyết lưu thông kém, ứ đọng trong mạch máu.
-
Đàm thấp: Ăn uống không điều độ, tỳ hư sinh đàm, đàm bít tắc kinh lạc.
-
Can dương thượng khang, phong nội động: Thường gặp ở người cao tuổi, tăng huyết áp, stress kéo dài.
-
Thận tinh suy: Tuổi cao, cơ thể suy nhược làm não bộ thiếu nuôi dưỡng.
3. Cơ chế bệnh sinh
Sự kết hợp của phong – đàm – hỏa – huyết ứ làm bế tắc kinh lạc và mạch não. Khi kinh lạc bị tắc, khí huyết không lên nuôi não, gây ra các triệu chứng thần kinh khu trú.
4. Triệu chứng thường gặp (theo Đông y)
-
Đột ngột liệt nửa người
-
Méo miệng, nói ngọng, nói khó
-
Tê bì, nặng đầu
-
Chóng mặt, đau đầu
-
Lưỡi tím hoặc có điểm ứ huyết, rêu lưỡi dày nhớt
-
Mạch huyền, sáp hoặc hoạt
5. Nguyên tắc điều trị theo Đông y
Đông y điều trị dựa trên biện chứng luận trị, với các nguyên tắc chính:
-
Hoạt huyết hóa ứ
-
Hóa đàm, thông lạc
-
Bình can tức phong
-
Bổ khí, dưỡng huyết, bổ thận (giai đoạn phục hồi)
6. Một số bài thuốc và vị thuốc thường dùng (tham khảo)
⚠️ Lưu ý: Không tự ý dùng thuốc, cần thầy thuốc Đông y khám và kê đơn.
-
Hoạt huyết hóa ứ: Đan sâm, xuyên khung, hồng hoa, đào nhân
-
Hóa đàm thông lạc: Bán hạ, trần bì, nam tinh
-
Bình can tức phong: Câu đằng, thiên ma, thạch quyết minh
-
Bổ khí huyết: Hoàng kỳ, đương quy, bạch truật
Một số bài thuốc cổ phương thường được gia giảm như:
-
Bổ dương hoàn ngũ thang
-
Thiên ma câu đằng ẩm
-
Huyết phủ trục ứ thang
7. Phòng bệnh và phục hồi theo Đông y
-
Điều chỉnh ăn uống: ít mỡ, ít ngọt, tránh rượu bia
-
Giữ tinh thần thư thái, tránh nóng giận
-
Tập dưỡng sinh, thái cực quyền, khí công
-
Châm cứu, xoa bóp bấm huyệt hỗ trợ phục hồi vận động
-
Kiểm soát tốt các bệnh nền (cao huyết áp, tiểu đường)
8. Kết luận
Theo Đông y, tắc nghẽn mạch máu não là bệnh lý phức tạp, liên quan đến nhiều tạng phủ và yếu tố bệnh sinh. Việc điều trị cần kết hợp Đông – Tây y, đặc biệt trong giai đoạn cấp cứu, đồng thời chú trọng phục hồi chức năng và phòng tái phát lâu dài.