🌿 ĐÔNG Y ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐAU DẠ DÀY

1. Khái quát

Theo y học hiện đại, đau dạ dày liên quan đến viêm loét niêm mạc dạ dày – tá tràng, trào ngược acid, nhiễm khuẩn H. pylori, stress…
Trong Đông y, bệnh thuộc phạm vi chứng “Vị quản thống” (đau vùng vị quản), có thể do Can khí phạm vị, Hàn tà ngưng trệ, Tỳ vị hư yếu…

2. Nguyên nhân theo Đông y

Can khí uất kết: Do lo âu, tức giận, stress → khí uất → can mộc khắc tỳ vị → gây đau tức, đầy hơi.
Hàn tà phạm vị: Ăn đồ lạnh sống, nhiễm lạnh → hàn khí ngưng trệ ở dạ dày → đau âm ỉ, thích chườm ấm.
Thực tích đình trệ: Ăn uống quá độ, nhiều dầu mỡ, cay nóng → thức ăn đình lại → đầy tức, ợ hơi, chua.
Tỳ vị hư yếu: Ăn uống kém, cơ thể suy nhược → khí huyết không đầy đủ để nuôi dưỡng vị → đau mạn tính.
Âm hư vị nhiệt: Dạ dày mất âm dịch, hư hỏa bốc lên → đau rát, nóng bỏng, khát nước.

3. Triệu chứng thường gặp

Đau vùng thượng vị (âm ỉ hoặc từng cơn).
Ợ hơi, ợ chua, đầy bụng.
Ăn vào đau nhiều hơn hoặc đói đau, no cũng đau.
Có thể kèm buồn nôn, chán ăn, mệt mỏi.
Lưỡi có rêu trắng hoặc vàng, mạch huyền hoặc tế sác.

4. Phân thể bệnh và bài thuốc

4.1. Can khí phạm vị (Khí trệ)

Triệu chứng: Đau tức vùng thượng vị, đầy hơi, ợ hơi, dễ cáu gắt.
Phép trị: Sơ can, lý khí, hòa vị.
Bài thuốc tham khảo:
- Sài hồ sơ can tán: Sài hồ, Trần bì, Hương phụ, Bạch thược, Chỉ xác, Xuyên khung, Cam thảo.

4.2. Hàn tà ngưng trệ (Vị hàn)

Triệu chứng: Đau bụng âm ỉ, thích ấm, sợ lạnh, ợ hơi trong, chân tay lạnh.
Phép trị: Ôn trung tán hàn, hành khí chỉ thống.
Bài thuốc tham khảo:
- Lương phụ hoàn: Cao lương khương, Phụ tử.
- Có thể uống trà gừng, ngải cứu.

4.3. Thực tích đình trệ

Triệu chứng: Đầy bụng, đau tức, ợ chua, hơi thở hôi, táo bón hoặc tiêu chảy.
Phép trị: Tiêu thực, đạo trệ, hòa vị.
Bài thuốc tham khảo:
- Bảo hòa hoàn: Sơn tra, Thần khúc, Bán hạ, Trần bì, Phục linh, Liên kiều, Mạch nha.

4.4. Tỳ vị hư yếu

Triệu chứng: Đau mạn tính, ăn ít dễ đầy, mệt mỏi, da xanh, gầy sút.
Phép trị: Kiện tỳ ích khí, hòa vị.
Bài thuốc tham khảo:
- Sâm linh bạch truật tán: Đảng sâm, Bạch truật, Phục linh, Cam thảo, Hoài sơn, Ý dĩ, Liên nhục, Kê nội kim.

4.5. Âm hư vị nhiệt

Triệu chứng: Đau rát bỏng vùng thượng vị, miệng khô, khát nước, nóng trong, táo bón.
Phép trị: Tư âm dưỡng vị, thanh hư nhiệt.
Bài thuốc tham khảo:
- Sa sâm mạch môn thang: Sa sâm, Mạch môn, Ngọc trúc, Bán hạ, Cam thảo, Sinh địa.

5. Thảo dược dân gian hỗ trợ

Nghệ vàng + mật ong: Bồi bổ, liền sẹo niêm mạc dạ dày.
Trà gừng: Giúp ấm vị, giảm đau bụng lạnh.
Cam thảo: Giảm viêm, làm dịu niêm mạc.
Lá mơ, lá tía tô: Giúp tiêu thực, giảm đầy bụng.

6. Lời khuyên

Ăn uống điều độ, tránh cay nóng, rượu bia, cà phê.
Ăn chậm, nhai kỹ, chia nhỏ bữa.
Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế stress.
Kết hợp điều trị Đông – Tây y: kiểm tra dạ dày, xét nghiệm H. pylori nếu cần.

📌 Kết luận:
Đông y coi đau dạ dày là chứng “Vị quản thống”, chủ yếu do mất cân bằng giữa khí – huyết – tỳ vị. Pháp trị cần biện chứng luận trị, kết hợp thuốc thang, thảo dược, ăn uống và điều dưỡng để đạt hiệu quả lâu dài.

Tin tức

Đau dạ dày