Đông y nhìn nhận về bệnh Phong
Trong y học cổ truyền, Phong (風) là một trong “Lục dâm tà khí” (Phong, Hàn, Thử, Thấp, Táo, Hỏa) – những yếu tố bệnh lý từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể. Phong được coi là đầu tà, vì thường là nguyên nhân khởi phát của nhiều chứng bệnh khác, dễ kết hợp với Hàn, Nhiệt, Thấp… mà gây bệnh.
1. Đặc tính của Phong tà
-
Hay thay đổi, di động: chứng trạng không cố định, lúc đau chỗ này, lúc ngứa chỗ khác.
-
Lên cao: thường ảnh hưởng vùng đầu, mặt, mắt, da, lông tóc.
-
Dễ kết hợp: Phong thường kết hợp với các tà khí khác, ví dụ:
-
Phong Hàn → cảm mạo phong hàn.
-
Phong Nhiệt → mụn nhọt, phát ban, sốt.
-
Phong Thấp → đau nhức xương khớp.
-
2. Nguyên nhân gây bệnh
Theo Đông y, Phong tà gây bệnh do:
-
Ngoại nhân: phong tà từ khí hậu thay đổi (gió lạnh, gió nóng, mưa ẩm).
-
Nội nhân: cơ thể chính khí suy, vệ khí bất cố, phế khí hư yếu nên tà khí dễ xâm nhập.
-
Khác: ăn uống, lao lực, tinh thần căng thẳng làm khí huyết rối loạn, phong nội sinh.
3. Các chứng bệnh thường gặp do Phong
-
Ngoại phong xâm nhập
-
Triệu chứng: sốt, sợ gió, sợ lạnh, nhức đầu, nghẹt mũi, ho khan.
-
Thường gặp: cảm mạo, cúm.
-
-
Phong kết hợp với thấp
-
Triệu chứng: đau nhức xương khớp, nặng nề, cơn đau di chuyển.
-
Thường gặp: phong thấp tý (thấp khớp).
-
-
Phong nhiệt phạm phu
-
Triệu chứng: ngứa da, nổi ban, mề đay, mụn nhọt.
-
-
Nội phong động
-
Triệu chứng: chóng mặt, run rẩy, co giật, méo miệng, bán thân bất toại.
-
Thường gặp: di chứng sau trúng phong (tai biến mạch máu não).
-
4. Nguyên tắc điều trị
-
Khu phong, tán hàn, thanh nhiệt, trừ thấp tùy theo chứng.
-
Bổ chính khí, điều hòa khí huyết, dưỡng can thận.
Một số phương thuốc thường dùng
-
Cảm mạo phong hàn: Ma hoàng thang, Quế chi thang.
-
Cảm mạo phong nhiệt: Ngân kiều tán, Tang cúc ẩm.
-
Phong thấp tý: Độc hoạt tang ký sinh thang.
-
Ngứa ngoài da do phong nhiệt: Tiêu phong tán.
-
Trúng phong (nội phong): Linh dương câu đằng thang, Chấn can tức phong thang.
5. Phòng bệnh theo Đông y
-
Giữ ấm khi thời tiết thay đổi, tránh gió lùa.
-
Ăn uống điều độ, tăng cường rau xanh, hoa quả để dưỡng huyết, sinh tân dịch.
-
Luyện tập dưỡng sinh, khí công, thái cực quyền để nâng cao chính khí.
-
Tránh làm việc quá sức, giữ tinh thần thư thái.
👉 Tóm lại, trong Đông y, Phong là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh, với đặc tính di động, biến hóa, dễ kết hợp với tà khí khác. Điều trị chủ yếu dựa vào phép khu phong, trừ tà, dưỡng chính, đồng thời chú trọng phòng bệnh bằng cách điều hòa khí huyết và bảo vệ cơ thể trước tác động của môi trường.