Bán hạ

BÀO CHẾ BÁN HẠ

---

🌱. Sinh bán hạ
Bán hạ sống là thuốc táo thấp hóa đàm, có tính độc mạnh. Do có vị tê cay dữ dội, dễ gây phù nề thanh quản, mất tiếng, rát tê họng
-Do tính độc, sinh bán hạ không dùng uống, mà chủ yếu dùng ngoài với mục đích tiêu thũng, chỉ thống, tiêu viêm.
🌱 Thanh bán hạ
Trong quá trình bào chế, Thanh Bán Hạ dùng bạch phàn làm phụ liệu chính, chủ yếu là để ngâm tẩm, đến khi nếm thấy lưỡi tê dại thì đạt yêu cầu nhằm giảm độc tính và tăng cường công năng táo thấp hóa đàm
-Trị đàm thấp trở trệ Tỳ Vị, trung tiêu bị ngăn trở
Ví dụ như phương Nhị trần thang gồm: Trần bì, Bán hạ, Cam thảo, Phục linh – là bài chuyên trị chứng đàm nhiều, loãng, do Tỳ hư sinh thấp.
-Trị đàm nhiệt kết tụ bên trong
Lúc này có người thắc mắc: “Thuốc này táo thấp hóa đàm, sao lại dùng được trong chứng đàm nhiệt nội kết?”
Điều mấu chốt là phối ngũ khác nhau, ví như Bán Hạ đã chế với đởm trấp có thể dùng trong trường hợp đàm nhiệt nội kết. Nhưng phải phối thêm các thuốc thanh nhiệt hóa đàm như Hoàng cầm, Đởm Nam Tinh. Trong phương Thanh khí hóa đàm hoàn cũng vận dụng nguyên tắc phối hợp này
-Trị phong đàm bế trở trung tiêu gây chóng mặt, tay chân tê liệt, bán thân bất toại
-Trị đàm ngưng ở họng, chứng Mai hạch khí
🌱Khương bán hạ
-Sau khi bào chế với nước gừng, Bán Hạ trở thành Khương Bán Hạ chủ trị các chứng ôn trung hóa đàm, giáng nghịch chỉ ẩu, tức là chống nôn, hóa đàm, hòa vị. Các phương tiêu biểu Bán Hạ thang, Bán Hạ tả tâm thang, Hoàng liên quất bì trúc nhự thang
-Khương Bán Hạ được dùng để hóa đàm tiêu hạch
-Khương Bán Hạ thường được dùng trong các phương trị đàm gây kinh giản
🌱 Pháp bán hạ
Pháp Bán Hạ là một trong những loại bán hạ đã qua chế biến có độc tính thấp nhất so với các loại chế phẩm khác. Ngoài công năng táo thấp hóa đàm, Pháp Bán Hạ còn nổi bật ở công năng kiện Tỳ điều Vị.
🪴Bán Hạ sau khi được chế biến với nước Cam thảo và nước vôi sống theo phương pháp chế biến đặc biệt: đầu tiên dùng nước ngâm, sau đó sắc với nước Cam thảo, tiếp theo lại ngâm vào nước vôi sống. Quá trình ngâm này yêu cầu giữ được độ pH kiềm, trung bình trên 12. Khi chế phẩm thu được có mặt cắt đồng đều, vị không còn cảm giác tê buốt nơi đầu lưỡi, lúc ấy mới được gọi là Pháp Bán ha. No thường được sử dụng phối hợp trong các bài thuốc thành phẩm như hoàn hoặc tán, đặc biệt là khi dùng ở dạng tán mịn để uống trực tiếp.
🪴Pháp Bán Hạ chủ trị đàm ẩm, đàm hàn, đàm thấp, đồng thời có công năng nổi bật là điều hòa Tỳ Vị, giúp kiện Tỳ vận hóa, trị các chứng Tỳ Vị hư hàn có kèm đàm ẩm.