1. Phân loại bệnh gan nhiễm mỡ
Bệnh gan nhiễm mỡ được chia thành 2 nhóm chính dựa trên nguyên nhân gây bệnh:
-
Gan nhiễm mỡ do rượu (ALD – Alcohol-related Liver Disease):
-
Xảy ra do tiêu thụ nhiều bia rượu trong thời gian dài.
-
Chất cồn làm suy giảm khả năng chuyển hóa mỡ của gan, dẫn đến tích tụ mỡ và gây tổn thương tế bào gan.
-
-
Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD – Non-Alcoholic Fatty Liver Disease):
-
Xảy ra ở những người ít hoặc không uống bia rượu.
-
Thường liên quan đến hội chứng chuyển hóa như béo phì, tiểu đường tuýp 2, rối loạn mỡ máu (mỡ máu cao) và cao huyết áp.
-
Dạng nặng hơn của bệnh là Viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH), khi mỡ tích tụ gây ra viêm và tổn thương tế bào gan.
-
2. Các giai đoạn phát triển của bệnh
Bệnh thường tiến triển qua các cấp độ:
-
Cấp độ 1 (Nhẹ): Lượng mỡ chiếm 5 – 10% trọng lượng gan. Thường chưa có triệu chứng và chưa gây tổn thương tế bào gan.
-
Cấp độ 2 (Vừa): Lượng mỡ chiếm 10 – 25% trọng lượng gan. Mỡ bắt đầu lan rộng, có thể kèm theo viêm nhẹ.
-
Cấp độ 3 (Nặng): Lượng mỡ vượt quá 30% trọng lượng gan. Tình trạng viêm lan rộng, có nguy cơ tiến triển thành xơ gan.
-
Xơ gan & Ung thư gan: Nếu viêm kéo dài (NASH), các mô sẹo thay thế mô gan khỏe mạnh, dẫn đến xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
3. Triệu chứng nhận biết
Ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ hầu như không có triệu chứng rõ ràng (được ví như “kẻ giết người thầm lặng”). Người bệnh thường chỉ phát hiện tình cờ khi đi siêu âm ổ bụng hoặc khám sức khỏe định kỳ.
Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng hơn, một số dấu hiệu có thể xuất hiện:
-
Mệt mỏi, uể uải kéo dài.
-
Đau nhẹ hoặc có cảm giác tức nặng ở vùng hạ sườn phải (vùng gan).
-
Chán ăn, sút cân không rõ nguyên nhân.
-
Vàng da, vàng mắt, nổi ngứa hoặc mụn nhọt (khi đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng gan).
4. Nguyên nhân và Yếu tố nguy cơ
-
Chế độ ăn uống không lành mạnh: Ăn nhiều đường, nước ngọt, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn.
-
Thừa cân, béo phì: Đặc biệt là béo bụng.
-
Bệnh lý chuyển hóa: Tiểu đường tuýp 2, kháng insulin, mỡ máu cao (triglyceride và cholesterol xấu cao).
-
Lối sống ít vận động: Thói quen ngồi nhiều, thiếu hoạt động thể chất.
-
Lạm dụng rượu bia và một số loại thuốc tây điều trị bệnh mạn tính.
5. Phương pháp chẩn đoán
-
Siêu âm ổ bụng: Phương pháp phổ biến, nhanh chóng và chi phí thấp để phát hiện mỡ trong gan.
-
Xét nghiệm máu: Kiểm tra chỉ số men gan (ALT, AST), đường huyết, mỡ máu để đánh giá mức độ tổn thương gan.
-
Đo độ đàn hồi mô gan (FibroScan): Giúp đánh giá mức độ nhiễm mỡ và mức độ xơ hóa gan non-invasive (không xâm lấn).
-
Chụp CT/MRI hoặc Sinh thiết gan: Dùng trong các trường hợp phức tạp để xác định chính xác giai đoạn viêm và xơ hóa.
