Phong mề đay (còn gọi là mề đay, nổi mẩn ngứa) là một chứng bệnh thường gặp trong Đông y, thuộc phạm vi các chứng “ẩn chẩn”, “phong chẩn khối”. Bệnh tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây ngứa ngáy, khó chịu, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Trong quan niệm Đông y, nguyên nhân chủ yếu gây phong mề đay là do sự xâm nhập của các yếu tố ngoại tà như phong, hàn, thấp, nhiệt vào cơ thể khi chính khí suy yếu. Ngoài ra, các yếu tố nội sinh như huyết hư, can uất, tỳ vị suy yếu cũng góp phần làm bệnh phát sinh. Khi phong tà kết hợp với nhiệt hoặc hàn, làm rối loạn sự điều hòa của khí huyết, bì phu không được nuôi dưỡng đầy đủ, từ đó xuất hiện các nốt sẩn phù, ngứa ngáy trên da.
Phong mề đay thường được chia thành các thể chính như:
- Phong hàn: Da nổi mẩn màu nhạt, gặp lạnh thì nặng hơn, giảm khi ấm.
- Phong nhiệt: Nổi mẩn đỏ, ngứa nhiều, có thể kèm nóng trong người, khát nước.
- Huyết hư sinh phong: Bệnh kéo dài, tái phát nhiều lần, da khô, sắc mặt nhợt.
- Thấp nhiệt: Mẩn ngứa kèm cảm giác nặng nề, có thể có dịch tiết.
Nguyên tắc điều trị trong Đông y là khu phong, thanh nhiệt, trừ thấp, dưỡng huyết và điều hòa tạng phủ. Tùy từng thể bệnh mà áp dụng các bài thuốc khác nhau. Ví dụ, với thể phong nhiệt, thường dùng các vị như kinh giới, phòng phong, kim ngân hoa, liên kiều để thanh nhiệt giải độc, khu phong. Với thể huyết hư, cần bổ huyết bằng các vị như đương quy, bạch thược, hà thủ ô, kết hợp khu phong để giảm ngứa.
Bên cạnh việc dùng thuốc, người bệnh cần chú ý điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt. Nên tránh các thực phẩm dễ gây dị ứng như hải sản, đồ cay nóng, rượu bia. Giữ cơ thể ấm khi trời lạnh, tránh tiếp xúc với các tác nhân gây kích ứng như bụi, phấn hoa, hóa chất. Đồng thời, duy trì tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng vì stress cũng là yếu tố làm bệnh nặng thêm.
Ngoài ra, một số phương pháp hỗ trợ như xông lá (kinh giới, tía tô), tắm thảo dược hoặc châm cứu cũng có thể giúp giảm triệu chứng ngứa và tăng cường lưu thông khí huyết.
Tóm lại, phong mề đay trong Đông y không chỉ là bệnh ngoài da mà còn liên quan đến sự mất cân bằng bên trong cơ thể. Việc điều trị cần kiên trì, kết hợp giữa dùng thuốc, điều chỉnh lối sống và tăng cường chính khí để đạt hiệu quả lâu dài.