Đông y nhìn nhận về bệnh tê bì chân tay
Trong đời sống hằng ngày, nhiều người gặp phải tình trạng tê bì chân tay: cảm giác kiến bò, châm chích, hoặc mất cảm giác thoáng qua. Nếu kéo dài, bệnh có thể ảnh hưởng đến vận động và chất lượng cuộc sống. Y học hiện đại thường quy tình trạng này do thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, rối loạn tuần hoàn, tiểu đường… Trong Đông y, chứng này được gọi là Tý chứng (tắc nghẽn kinh lạc), hoặc thuộc các phạm trù Hư lao, Phong thấp tý.
1. Nguyên nhân theo Đông y
-
Phong, hàn, thấp tà xâm nhập: Ngoại tà xâm nhập kinh lạc, làm khí huyết bế tắc, gây tê cứng.
-
Khí huyết hư suy: Người thể trạng yếu, huyết hư không nuôi dưỡng được cân mạch, sinh ra tê bì.
-
Can thận hư: Thận tinh không đủ để sinh tủy, gân cốt mất nuôi dưỡng, dễ sinh đau tê.
-
Khí trệ, huyết ứ: Chấn thương hoặc vận động quá sức làm khí huyết ứ trệ, kinh lạc không thông.
2. Triệu chứng thường gặp
-
Tê bì chân tay, cảm giác như kim châm, kiến bò.
-
Trường hợp nhẹ: chỉ tê khi ngồi lâu, thay đổi tư thế.
-
Trường hợp nặng: kèm đau nhức, yếu cơ, giảm vận động.
-
Lưỡi có thể nhạt hoặc đỏ, rêu trắng hoặc vàng; mạch huyền tế hoặc sáp.
3. Nguyên tắc điều trị
Đông y chú trọng:
-
Khu phong, tán hàn, trừ thấp: để thông kinh hoạt lạc.
-
Bổ khí huyết, dưỡng can thận: nuôi dưỡng cân mạch.
-
Hoạt huyết hóa ứ: làm thông mạch, giảm tê đau.
4. Một số bài thuốc tham khảo
-
Độc hoạt tang ký sinh thang: Dùng cho người tê bì do phong thấp, đau nhức kéo dài.
-
Độc hoạt, Tang ký sinh, Ngưu tất, Tần giao, Tế tân, Quế tâm, Nhân sâm, Đương quy, Bạch thược, Cam thảo…
-
-
Bổ khí hoạt huyết thang: Dùng khi khí huyết hư yếu, tê bì kèm mệt mỏi.
-
Hoàng kỳ, Đương quy, Xuyên khung, Bạch truật, Thục địa, Đan sâm…
-
(Liều lượng cần theo sự chỉ định của thầy thuốc).
5. Châm cứu – xoa bóp
-
Châm cứu: huyệt Hợp cốc, Khúc trì, Ngoại quan, Túc tam lý, Huyết hải, Thái khê… giúp thông kinh hoạt lạc.
-
Xoa bóp – bấm huyệt: vùng tay chân bị tê, kết hợp day bấm dọc cột sống lưng cổ để lưu thông khí huyết.
6. Chế độ sinh hoạt hỗ trợ
-
Ăn uống thanh đạm, tăng cường thực phẩm giàu vitamin nhóm B, omega-3 để nuôi dưỡng thần kinh.
-
Giữ ấm cơ thể, tránh gió lạnh, ẩm thấp.
-
Tập luyện nhẹ nhàng: khí công, yoga, đi bộ, dưỡng sinh để tăng lưu thông khí huyết.
-
Tránh ngồi lâu một tư thế, nên thay đổi tư thế thường xuyên.
Kết luận
Theo Đông y, tê bì chân tay phần nhiều do khí huyết không thông, hoặc hư yếu, dẫn đến kinh lạc bế tắc. Điều trị cần kết hợp thuốc thang, châm cứu, xoa bóp và chế độ sinh hoạt hợp lý. Tuy nhiên, nếu tê bì kéo dài, kèm yếu liệt, mất cảm giác, người bệnh nên đi khám y học hiện đại để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm như thoát vị đĩa đệm, tai biến mạch máu não, tiểu đường.