Đông y nhìn nhận về bệnh Đau lưng
Đau lưng là chứng bệnh rất thường gặp, có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt ở người lao động nặng, người cao tuổi hoặc người ngồi nhiều ít vận động. Trong Đông y, đau lưng được gọi là “Yêu thống” (腰痛) – nghĩa là vùng thắt lưng đau nhức, vận động khó khăn.
1. Nguyên nhân theo Đông y
-
Ngoại tà xâm nhập
-
Phong – Hàn – Thấp xâm nhập kinh lạc vùng lưng → khí huyết ứ trệ → gây đau.
-
Thường xuất hiện sau khi nhiễm lạnh, mưa gió, làm việc trong môi trường ẩm ướt.
-
-
Chấn thương, lao lực
-
Nâng vật nặng, sai tư thế, té ngã → khí huyết ứ trệ → đau lưng cấp.
-
-
Thận hư
-
Đông y cho rằng “Thận chủ cốt, sinh tủy”, thắt lưng là phủ của Thận.
-
Khi Thận hư (do tuổi già, sinh hoạt quá độ, bệnh mạn tính) → gân cốt yếu, lưng đau mạn tính.
-
-
Khí huyết hư suy
-
Người gầy yếu, sau bệnh nặng, khí huyết bất túc → lưng không được nuôi dưỡng, gây đau âm ỉ.
-
2. Triệu chứng thường gặp
-
Đau nhức vùng thắt lưng, có thể lan xuống hông, mông, chân.
-
Đau tăng khi vận động, thay đổi thời tiết, mang vác nặng.
-
Một số trường hợp kèm tê bì, co cứng cơ, hạn chế cúi ngửa.
-
Thể thận hư: đau âm ỉ, mỏi lưng gối, ù tai, tiểu đêm nhiều.
3. Biện chứng luận trị
-
Phong hàn thấp tý: lưng đau nặng, cứng, gặp lạnh đau tăng. → Trị: Khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông lạc.
-
Khí huyết ứ trệ: đau chói, cố định, chấn thương trước đó. → Trị: Hoạt huyết, hóa ứ, chỉ thống.
-
Thận hư (âm dương hư): đau âm ỉ, mỏi lưng gối, sinh lực yếu. → Trị: Bổ thận, ích tinh, kiện cốt.
-
Khí huyết hư: đau kéo dài, người mệt, sắc nhợt. → Trị: Bổ khí huyết, kiện tỳ ích thận.
4. Phương thuốc tham khảo
-
Độc hoạt tang ký sinh thang → chữa đau lưng do phong thấp ở người cao tuổi.
-
Tứ vật đào hồng thang → đau do huyết ứ sau chấn thương.
-
Lục vị địa hoàng hoàn → đau mỏi do thận âm hư.
-
Hữu quy hoàn → đau lưng, lạnh lưng, tiểu đêm nhiều do thận dương hư.
5. Liệu pháp hỗ trợ
-
Châm cứu:
-
Huyệt vùng lưng: Thận du, Đại trường du, Yêu dương quan, Yêu du.
-
Toàn thân: Túc tam lý, Thái khê, Uỷ trung.
→ Công dụng: thư cân hoạt lạc, điều hòa khí huyết, giảm đau.
-
-
Xoa bóp bấm huyệt: day ấn vùng thắt lưng, kết hợp kéo giãn nhẹ nhàng.
-
Cứu ngải (hơ ngải cứu): giúp ôn kinh, tán hàn, giảm đau do lạnh.
6. Phòng ngừa và chăm sóc
-
Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng lưng khi trời lạnh ẩm.
-
Hạn chế mang vác nặng, giữ tư thế đúng khi lao động.
-
Tập luyện đều đặn: khí công, thái cực quyền, yoga, bơi lội để tăng cường gân cốt.
-
Ăn uống cân bằng, bổ sung canxi, vitamin D, ngũ cốc nguyên hạt, đậu nành, rau xanh.
👉 Tóm lại, đau lưng trong Đông y phần nhiều liên quan đến ngoại tà phong hàn thấp và thận hư. Điều trị cần kết hợp thuốc thang, châm cứu, xoa bóp và chế độ sinh hoạt hợp lý để đạt hiệu quả lâu dài.