Đông y về bệnh căng cơ
1. Khái niệm trong Đông y
Căng cơ (thường gặp khi vận động mạnh, chấn thương thể thao, làm việc quá sức) trong Đông y thuộc phạm vi chứng sang thương cân mạch. “Cân” tức là gân cơ, có tác dụng nâng đỡ và vận động cơ thể. Khi vận động quá độ hoặc đột ngột, cân mạch bị tổn thương, khí huyết không điều hòa, dẫn đến đau, sưng, co cứng.
2. Nguyên nhân
-
Ngoại thương: Lao động nặng, tập luyện sai tư thế, vận động đột ngột làm tổn thương gân cơ.
-
Ngoại tà: Phong, hàn, thấp xâm nhập, kinh lạc tắc trở khiến khí huyết không lưu thông.
-
Nội thương: Khí huyết hư yếu, can thận suy, không nuôi dưỡng được cân cơ, dễ bị tổn thương.
3. Triệu chứng thường gặp
-
Đau tại chỗ, tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi.
-
Sưng, bầm tím hoặc co cứng cơ.
-
Trường hợp nặng có hạn chế vận động khớp liên quan.
4. Biện chứng luận trị trong Đông y
-
Khí trệ huyết ứ: Đau nhức, sưng tím, ấn đau, vận động khó khăn.
-
Phong hàn thấp tý: Căng cơ kèm đau ê ẩm, nặng nề, gặp lạnh đau tăng.
-
Khí huyết hư yếu: Căng cơ tái phát nhiều lần, cơ yếu mềm, hồi phục chậm.
5. Phép trị
-
Hoạt huyết, tán ứ, thông kinh lạc.
-
Ôn kinh, tán hàn, trừ thấp.
-
Bổ khí huyết, dưỡng cân mạch.
6. Một số bài thuốc Đông y
-
Hoạt lạc chỉ thống thang: dùng khi sang chấn gây đau, huyết ứ.
-
Độc hoạt tang ký sinh thang: căng cơ ở người can thận hư, đau kéo dài.
-
Bài thuốc dân gian:
-
Ngải cứu + rượu: sao nóng, chườm vào chỗ đau để giảm đau, tiêu ứ.
-
Lá lốt + gừng: giã nát, đắp vào cơ căng, giúp thông kinh hoạt lạc.
-
7. Phương pháp không dùng thuốc
-
Châm cứu: Huyệt A thị (tại chỗ đau), Huyết hải, Thái xung, Túc tam lý.
-
Xoa bóp, bấm huyệt: giúp khí huyết lưu thông, cơ bắp mềm dần.
-
Chườm nóng sau 24 giờ đầu để giảm co cứng, tan máu bầm.
8. Dưỡng sinh & phòng bệnh
-
Khởi động kỹ trước khi vận động, thể thao.
-
Tập luyện vừa sức, tránh quá tải.
-
Ăn uống điều độ, bổ sung thực phẩm giàu protein, canxi, magie để nuôi dưỡng gân cơ.
-
Giữ ấm cơ thể, đặc biệt khi thời tiết lạnh ẩm.
👉 Đông y nhấn mạnh rằng, điều trị căng cơ không chỉ giảm đau tại chỗ mà còn điều hòa khí huyết, bồi bổ can thận để gân cơ được nuôi dưỡng, giúp hồi phục nhanh và tránh tái phát.