Đông y nhìn nhận chứng mụn nhọt
Mụn nhọt là bệnh lý da liễu thường gặp, đặc trưng bởi các nốt sưng đỏ, có mủ, đau nhức, dễ tái phát. Trong Đông y, mụn nhọt được xếp vào nhóm bệnh “thũng độc” hoặc “sang dương”, nguyên nhân chủ yếu do nhiệt độc uất kết kết hợp với sự rối loạn chức năng tạng phủ (phế, vị, can).
1. Nguyên nhân theo Đông y
-
Phế vị nhiệt thịnh
-
Ăn nhiều đồ cay nóng, chiên rán, uống rượu bia → sinh nhiệt độc, uất kết ở da gây mụn nhọt.
-
Biểu hiện: mặt nổi nhiều mụn sưng đỏ, miệng khát, táo bón, tiểu vàng.
-
-
Can uất, huyết nhiệt
-
Tinh thần căng thẳng, uất giận làm can khí uất kết, hóa hỏa, huyết nhiệt sinh độc.
-
Biểu hiện: mụn đỏ, đau, dễ mọc ở mặt, ngực, lưng.
-
-
Tỳ hư thấp nhiệt
-
Ăn uống thất thường, tỳ vận hóa kém → thấp nhiệt tích tụ dưới da, sinh nhọt.
-
Biểu hiện: mụn có mủ trắng, lâu lành, cơ thể nặng nề, ăn kém.
-
2. Triệu chứng thường gặp
-
Mụn sưng đỏ, đau, có nhân mủ.
-
Vùng da quanh mụn nóng, ấn đau.
-
Có thể kèm: miệng khô, khát nước, táo bón, tiểu vàng, da nhờn.
-
Trường hợp nặng: mụn nhọt to, sốt, đau nhức nhiều.
3. Nguyên tắc trị liệu Đông y
-
Thanh nhiệt, giải độc, lương huyết, tiêu thũng.
-
Tùy thể bệnh có thể dùng các phép trị:
-
Phế vị nhiệt thịnh: Thanh phế, giải độc.
-
Can uất huyết nhiệt: Bình can, lương huyết, giải độc.
-
Tỳ hư thấp nhiệt: Kiện tỳ, hóa thấp, thanh nhiệt.
-
4. Bài thuốc Đông y thường dùng
-
Thanh nhiệt giải độc thang (dùng cho mụn nóng đỏ, sưng đau)
-
Kim ngân hoa 12g, Liên kiều 12g, Bồ công anh 12g, Xa tiền tử 10g, Cúc hoa 10g.
-
Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần.
-
-
Tiêu viêm tán độc ẩm (mụn mủ, có sốt nhẹ)
-
Bồ công anh 15g, Kim ngân hoa 12g, Hoàng liên 8g, Sinh địa 12g, Trạch tả 12g.
-
-
Ngoài dùng:
-
Lá trầu không, lá diếp cá, lá khổ qua tươi giã nát đắp mụn → giúp tiêu viêm, giảm sưng.
-
5. Điều dưỡng & phòng ngừa theo Đông y
-
Ăn uống điều hòa:
-
Tăng rau xanh, trái cây mát: rau má, khổ qua, bí đao, mướp đắng.
-
Tránh đồ cay nóng, rượu bia, thịt mỡ, đồ chiên xào.
-
-
Sinh hoạt hợp lý:
-
Ngủ đủ, hạn chế thức khuya.
-
Giữ tinh thần thoải mái, giảm stress.
-
Uống đủ nước để thanh lọc cơ thể.
-
-
Chăm sóc da:
-
Giữ da sạch, rửa mặt bằng nước ấm.
-
Tránh nặn mụn gây viêm nhiễm.
-
6. Bấm huyệt hỗ trợ tiêu mụn
-
Hợp cốc (LI4): nằm giữa ngón cái và ngón trỏ, bấm giúp thanh nhiệt giải độc.
-
Khúc trì (LI11): ở khuỷu tay ngoài, bấm day 1–2 phút để thanh nhiệt.
-
Phong trì (GB20): sau gáy, day ấn giúp điều hòa khí huyết, giải độc.
👉 Kết luận: Mụn nhọt trong Đông y chủ yếu do nhiệt độc, huyết nhiệt và thấp nhiệt uất kết. Điều trị cần kết hợp thuốc uống – thuốc đắp – bấm huyệt – điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt, vừa trị triệu chứng vừa phòng tái phát.