Theo quan niệm của Đông y, chứng ra mồ hôi nhiều không phải là một bệnh độc lập, mà là biểu hiện của sự mất cân bằng trong cơ thể. Y học cổ truyền chia chứng đổ mồ hôi thành nhiều loại khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân và biểu hiện cụ thể, từ đó có các phương pháp điều trị phù hợp.
Phân loại và nguyên nhân theo Đông y
- Tự hãn (tự ra mồ hôi): Là tình trạng mồ hôi ra nhiều ngay cả khi không vận động hoặc ở nơi mát mẻ. Nguyên nhân chủ yếu là do khí hư, tức là khí lực suy yếu, không đủ sức để “cố biểu” (giữ vững lớp bảo vệ bên ngoài cơ thể), khiến mồ hôi dễ thoát ra.
- Biểu hiện: Người thường mệt mỏi, uể oải, dễ bị cảm.
- Bài thuốc thường dùng: Ngọc Bình Phong Tán, gồm các vị như Hoàng kỳ, Bạch truật, Phòng phong để bổ khí, kiện tỳ, và củng cố vệ khí.
- Đạo hãn (ra mồ hôi trộm): Là tình trạng mồ hôi ra nhiều khi ngủ, khi tỉnh lại thì mồ hôi tự ngưng. Nguyên nhân thường do âm hư sinh nội nhiệt (âm dịch suy kém, sinh ra nhiệt bên trong). Nhiệt này bức bách làm mồ hôi thoát ra.
- Biểu hiện: Người gầy, nóng trong, lòng bàn tay bàn chân nóng, miệng khô, họng ráo, dễ bứt rứt.
- Bài thuốc thường dùng: Các bài thuốc bổ âm như Lục Vị Địa Hoàng Hoàn gia giảm, hoặc dùng các vị thuốc như Mẫu lệ, Sinh địa, Mạch môn để thanh nhiệt, dưỡng âm, cố sáp.
- Thấp nhiệt uất kết: Mồ hôi ra nhiều ở lòng bàn tay, bàn chân, có cảm giác dính nhớt và có mùi hôi. Nguyên nhân là do thấp (độ ẩm) và nhiệt tích tụ bên trong cơ thể, thường liên quan đến chức năng của tỳ vị.
- Biểu hiện: Lòng bàn tay, bàn chân ra mồ hôi, thường nóng và có mùi, kèm theo các triệu chứng như ăn không tiêu, chán ăn, người nặng nề.
- Bài thuốc thường dùng: Các bài thuốc thanh nhiệt, lợi thấp, kiện tỳ như Tứ Diệu Hoàn hoặc các bài thuốc ngâm rửa ngoài da bằng lá lốt, phèn chua.
Phương pháp điều trị khác
Bên cạnh việc dùng thuốc thang, Đông y còn áp dụng nhiều phương pháp khác để hỗ trợ điều trị chứng đổ mồ hôi:
- Châm cứu, bấm huyệt: Tác động vào các huyệt đạo như Hợp cốc, Nội quan, Thần môn, Túc tam lý để điều hòa chức năng các tạng phủ, an thần, ổn định hệ thần kinh thực vật.
- Chế độ ăn uống và sinh hoạt: Tránh các thức ăn cay nóng, chất kích thích (rượu, bia, cà phê) làm tăng tiết mồ hôi. Nên ăn nhiều rau củ quả, uống đủ nước và giữ tinh thần thoải mái, tránh lo lắng, căng thẳng.
- Ngâm rửa ngoài da: Đối với chứng ra mồ hôi tay, chân, có thể dùng nước sắc từ các vị thuốc như lá lốt, lá ngải cứu, phèn chua để ngâm, giúp làm se khít lỗ chân lông và giảm tiết mồ hôi.
Điều trị chứng đổ mồ hôi theo Đông y đòi hỏi phải chẩn đoán đúng thể bệnh để dùng thuốc và phương pháp phù hợp. Vì vậy, bạn nên tham khảo ý kiến của các thầy thuốc Đông y có kinh nghiệm để được tư vấn và điều trị hiệu quả nhất.