ĐƯƠNG QUY
VÀ MỘT SỐ VỊ THUỐC DÙNG CHO TÝ CHỨNG
Đương quy là một vị thuốc thường dùng trong điều trị chứng Tý.
Chứng Tý do Phong, Hàn, Thấp gây nên. Nếu do Phong thì đau có tính di chuyển; do Hàn thì đau cố định một chỗ; còn nếu do Thấp thì cảm giác nặng nề ở tứ chi. Trên thực tế, ba tà Phong, Hàn ,Thấp này thường đan xen lẫn nhau, chỉ là có tà nào thịnh hơn mà thôi, chứ không đơn thuần chỉ có một loại tà.
Trong điều trị chứng Tý, thường hay dùng Đương quy. Bởi lẽ, chứng Tý đa phần có kèm theo Phong tà, mà trị Phong trước tiên phải trị huyết huyết hành thì phong tự diệt đó là nguyên tắc cơ bản. Với chứng Phong thống cũng cần dùng đến Đương quy.
🪴Phối ngũ thường gặp để trị chứng Tý là: Đương quy phối Quế chi, Thương truật, Cúc hoa, Ngưu tất.
🪴Quế chi có thể dẫn thuốc đến tứ chi, lại có khả năng thông dương khí tứ chi, khiến dương khí vận hành, từ đó Phong – Hàn – Thấp dễ bị khu trừ.
🪴Thương truật là thuốc thơm, có tính táo thấp, lại kiện Tỳ mà Tỳ chủ tứ chi, nên kiện Tỳ tức là chữa bệnh tứ chi.
🪴Cúc hoa có thể sơ tán phong nhiệt ở Can kinh.
🪴Dùng Ngưu tất thì có thể dẫn thuốc đi xuống, vào phần chi dưới; còn Quế chi thì dẫn thuốc đi lên, vào chi trên.
Nếu có tình trạng gân co rút, biến dạng đó là thuộc Can thì cần gia Bạch thược để nhu Can dưỡng âm, có tác dụng thư cân rất tốt. Nếu ngón tay không thể duỗi thẳng, thì trước tiên cần khu trừ Phong Hàn Thấp, sau đó lập tức thư giãn cân cốt, khi đó cần dùng lượng lớn Bạch thưoc
Nếu có biểu hiện nhiệt như khớp sưng nóng đau, thì gia Thạch cao. Nếu chỉ dùng Thạch cao mà chưa đủ lực, có thể phối hợp thêm bài Bạch Hổ thang, như Quế chi Bạch Hổ thang, Thương truật Bạch Hổ thang.
🪴Một mẹo nhỏ trong điều trị là: nếu bệnh nhân có biểu hiện đau tăng về đêm, thì nhất định phải dùng Đương quy. Vì sao bệnh lại nặng hơn vào ban đêm? Bởi đó là bệnh thuộc âm bệnh thuộc âm thì phải dùng Đương quy để lý huyết dưỡng âm.Tất nhiên, đây không phải là nguyên tắc tuyệt đối, nhưng nắm được quy luật này sẽ giúp linh hoạt trong lâm sàng.