Đông y nhìn nhận về bệnh Tự kỷ
Tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh, biểu hiện từ sớm (thường trước 3 tuổi), với đặc trưng: khó khăn trong giao tiếp xã hội, hạn chế ngôn ngữ, hành vi lặp đi lặp lại và sở thích thu hẹp. Tây y gọi là rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD).
Trong Đông y, tự kỷ chưa có tên gọi riêng nhưng có thể quy vào các phạm trù:
-
“Ngữ ngây” (言痴): trẻ ít nói hoặc không nói.
-
“Động kinh” (癫证): rối loạn tinh thần, hành vi bất thường.
-
“Đản kinh” (怔忡): lo âu, sợ hãi, tâm thần không yên.
1. Nguyên nhân bệnh theo Đông y
Đông y cho rằng tự kỷ có nguồn gốc từ:
-
Bẩm sinh
-
Thai nhi được nuôi dưỡng không đầy đủ, tinh khí cha mẹ kém, ảnh hưởng phát triển não bộ và thần chí.
-
-
Tạng phủ mất điều hòa
-
Tâm thần hư tổn: Tâm chủ thần minh, khi tâm khí bất túc, trẻ thiếu linh hoạt, chậm giao tiếp.
-
Tỳ hư sinh đàm: Tỳ vận hóa kém → sinh đàm trọc, làm thần minh bị che mờ.
-
Can khí uất: Can khí không điều đạt, ảnh hưởng cảm xúc, trẻ dễ cáu gắt, hành vi lặp lại.
-
Thận tinh bất túc: Thận tàng tinh, tinh sinh tủy, tủy sinh não; thận yếu làm trí tuệ chậm phát triển.
-
-
Khí huyết hư suy
-
Huyết hư không nuôi được tâm thần, trẻ ít giao tiếp, nhút nhát, trầm mặc.
-
2. Triệu chứng thường gặp
-
Ngôn ngữ: chậm nói, không nói, hoặc lặp lại lời vô nghĩa.
-
Xã hội: không thích tiếp xúc, né tránh ánh mắt, không đáp lại gọi tên.
-
Hành vi: thích một số trò chơi lặp đi lặp lại, cử động tay chân bất thường.
-
Tinh thần: dễ cáu gắt, giận dữ, sợ hãi vô cớ.
-
Thể chất: ăn uống kém, ngủ không yên, tiêu hóa yếu.
3. Nguyên tắc điều trị theo Đông y
-
Khai khiếu, an thần, hóa đàm, bổ khí huyết.
-
Điều hòa tạng phủ: kiện tỳ, bổ thận, dưỡng tâm, thư can.
-
Phối hợp châm cứu, xoa bóp, khí công để kích thích phát triển não bộ và cải thiện ngôn ngữ.
4. Bài thuốc tham khảo
Tùy thể bệnh mà dùng:
-
Đàm trọc che khiếu
-
Biểu hiện: ít nói, ánh mắt đờ đẫn, ăn uống kém, đờm nhiều.
-
Bài thuốc: Ôn đởm thang gia giảm.
-
-
Tâm tỳ hư
-
Biểu hiện: ít giao tiếp, dễ mệt, ngủ kém, sắc mặt nhợt.
-
Bài thuốc: Quy tỳ thang.
-
-
Can khí uất kết
-
Biểu hiện: cáu gắt, khó chịu, dễ giận dữ.
-
Bài thuốc: Sài hồ sơ can tán gia vị.
-
-
Thận tinh hư
-
Biểu hiện: chậm nói, trí nhớ kém, phát triển trí tuệ chậm.
-
Bài thuốc: Lục vị địa hoàng hoàn gia giảm.
-
5. Liệu pháp hỗ trợ
-
Châm cứu: thường chọn các huyệt như Bách hội, Thần đình, Nội quan, Tam âm giao, Túc tam lý.
-
Xoa bóp – bấm huyệt: kích thích tuần hoàn, khai thông kinh lạc, cải thiện ngôn ngữ.
-
Chế độ sinh hoạt:
-
Ăn uống thanh đạm, hạn chế đường ngọt, thực phẩm khó tiêu.
-
Cho trẻ vận động, hòa nhập môi trường thiên nhiên.
-
Kiên trì huấn luyện giao tiếp, dạy kỹ năng sống.
-